komentarzy
W prostym tłumaczeniu – latanie szybowcami. Zagłębiając się w definicję- szereg czynności związanych z lataniem szybowcami: począwszy od wyszkolenia się teoretycznego, poprzez naziemną obsługę sprzętu latającego, po wykorzystaniu wiedzy zdobytej na ziemi w powietrzu rywalizując z innymi. Można uprawiać szybownictwo na wiele sposobów (oczywiście różnice dotyczą głównie tego, na jaki rodzaj lotu zdecyduje się pilot szybowcowy).
Szybowiec to aerodyna. Utrzymuje się w powietrzu dzięki sile nośnej, która powstaje podczas opływu powietrzem statku powietrznego.
Lecz, by mógł mieć możliwość utrzymania się w powietrzu, musi się wznieść. I tu wyróżniamy kilka metod startu:
– za wyciągarką: popularny, tani rodzaj startu, praktykowany w większości Ośrodków Szkolenia Lotniczego podczas kursu podstawowego (o nim parę słów później); w ciągu kilkunastu sekund znajdujemy się na wysokości 300 – 1000m (wysokość ciągu zależy od długości lotniska oraz długości i rodzaju liny). Wyciągarka wygląda jak trochę większy traktor posiadający bęben, na którym to nawinięta jest lina. Niektóre modele windy (bo tak też nazywana jest ta maszyna) posiadają dwa bębny. Wyciągarka postawiona na przeciwległym końcu lotniska: lina jest najpierw rozciągana (zazwyczaj przy pomocy samochodu wolno jadącego), następnie podczepiana pod szybowiec. Po zgłoszeniu przez załogę szybowca gotowości, wyciągarkowy napręża linę i po chwili dając pełny gaz na wyciągarce szybowiec rozpędza się i wzbija w powietrze. Kiedy wiemy, że musimy się odczepić od liny? Pilot wręcz czuje, że wyciągarkowy zdjął gaz i ciągnąwszy za wyczep, szybowiec pozbywa się liny. Obserwacja tego procederu jest ułatwiona, gdyż w odległości kilku metrów od końca liny (tego końca, który był podczepiony do szybowca) znajduje się mały spadochronik, który nie dość, że lekko spowalnia opadanie liny, to jest na tyle widoczny, że zarówno z ziemi, jak i z powietrza, można jednoznacznie stwierdzić wyczepienie.
– za samolotem: spotykany na całym świecie rodzaj startu. Metoda jest prosta: samolot holujący, do którego podczepiona jest lina, holuje szybowiec na określoną wysokość- w tym sposobie startu nic nas nie ogranicza w wysokości wyczepienia i odległości od lotniska (no może prócz ilości paliwa w holówce). Metoda ta jest bezpiecznym i prostym rodzajem startu, m.in. praktykowanym podczas holi na zawodach szybowcowych.
– grawitacyjnie: metoda startu najbardziej naturalna, w Polsce możliwa na Bezmiechowej i w Jeżowie Sudeckim. Szybowiec z pomocą osób wspomagających początkowy rozbieg (lub też nawet bez nich!) staczając się z górki nabiera prędkości i po osiągnięciu wymaganej wartości prędkości odrywa się, przechodząc w lot ślizgowy.
– z gum: trochę zapomniana metoda startu, a szkoda, bo bardzo atrakcyjna! Szybowiec zostaje wystrzelony na zasadzie podobnej jak działa proca, a później pozostaje już tylko swobodny lot. Oczywiście tylko na górzystym terenie możemy korzystać z tej metody.
– start za samochodem: w ostatnim czasie dużą furorę robi właśnie ta metoda. Małe koszty, łatwość- to przemawia za wprowadzeniem jej na stałe do naszego szybowniczego abecadła. Jedynym minusem jest wymaganie długości pasa startów- ten rodzaj startu nie uda się na krótkich polach wzlotów: lina między samochodem a szybowcem ma określoną długość plus odległość potrzeba do rozpędzenia się zespołu do odpowiedniej prędkości oraz odległość, jaka jest potrzebna do wzbicia się szybowca na odpowiednią wysokość.
Podstawowym parametrem lotu szybowca, na którym tak naprawdę opiera się cała istota szybownictwa jest doskonałość- odległość, jaką szybowiec jest w stanie przelecieć z wysokości 1km w warunkach spokojnych – laboratoryjnych (w przyrodzie takie warunki nie istnieją, ale biorąc pod uwagę prądy wznoszące i zstępujące możemy zaufać wyliczeniom konstruktorów). Oczywiście każdy model szybowca różni się konstrukcją, parametrami, więc różni się też doskonałością i osiągami. Grupę szybowców, które porównując osiągowo i konstrukcyjnie są podobne, nazywamy klasą szybowców.
Szybowce mogą latać z prędkością rzędu nawet 350 km/h! W ciągu jednego lotu, który może trwać kilkanaście godzin (polski rekord- S. Wielgus w 1949r. – 35h 14 min) szybowiec może przelecieć nawet 2000km! Przeloty rzędu 1000km są wykonywane nawet w Polsce!
Nie ma większych ograniczeń dla kandydatów na pilotów szybowcowych: istnieje tylko dolna granica wiekowa (14 lat należy mieć, aby przystąpić na kurs podstawowy). Górna granica wiekowa nie jest określona, niemniej nikogo nie trzeba przekonywać, że im wiek niższy, tym lepsza przyswajalność nowych zagadnień i uczenia się (wiele osób powie, że to stereotyp i że jest to sprawa indywidualna każdego z nas- zgadzam się z tym, lecz refleksu i odruchowości działań nie przywrócimy).
Ponadto podczas wstępnych badań lekarskich należy wykazać, że nasze zdrowie nie zagraża bezpieczeństwu innych i samym sobie- ale np. noszenie okularów nie jest przeszkodą do zostania pilotem.
W zamierzchłych czasach kolejnym stereotypem był fakt, że pilotem może być tylko mężczyzna (czy może tu leży przyczyna braku damskiego, jednowyrazowego odpowiednika zawodu „pilot”?). Dziś już wiemy, że kobiety nie tylko nadają się do latania, ale też radzą sobie wyśmienicie! Polskie szybownictwo może poszczycić się wspaniałymi Kobietami – Szybowniczkami w kartach historii; na chwilę obecną również mamy wspaniałe Zawodniczki!
Jak już wspomniałam, główną przeszkodą jest wiek, mniejszą zdrowie. Odpowiednie wykształcenie (minimum gimnazjalne) również jest wymagane.
Ponadto latać każdy może- oczywiście adept z zacięciem i dobrym przygotowaniem teoretycznym jest nie tylko łatwiejszy do wyszkolenia, ale i jest wielkie prawdopodobieństwo, że zostanie z nami w lotnictwie na dłużej!
Latamy wszędzie tam, gdzie można bezpiecznie wystartować i wylądować (lotniska i lądowiska). Istnieje wiele Ośrodków Szkolenia Lotniczego w Polsce, gdzie z wykwalifikowaną kadrą instruktorską można rozpocząć swoją przygodę z lotnictwem.
Teoretycznie najlepsze warunki do latania są na terenach nizinnych, ale łammy stereotypy: wyszkolenie się i latanie w górach jest specyficzne- niemniej daje ogromną satysfakcję i niewątpliwie ma swój urok. Nie jest wiele trudniejsze, a da Wam solidne podstawy latania.
Prócz ograniczeń infrastrukturalnych (lotniska, lądowiska), meteorologicznych i klimatycznych, przestrzeń powietrzna usiana jest przeróżnymi strefami, które pilot powinien znać, rozróżniać i przestrzegać. W erze zaawansowanej elektroniki często posługujemy się nawigacją szybowcową, która po zainstalowaniu odpowiednich plików ze strefami, informuje nas o dostępności danych stref- czy możemy latać w danej strefie czy nie. Znajomość stref jest podstawą przepisowego latania.
Szybownik uczy się przez całe swoje lotnicze życie! Lecz zdecydowanie długość pierwszych kroków w lotnictwie zależy od zaangażowania i podstawowej wiedzy teoretycznej, którą stopniowo adept wdraża w swoje latanie.
Podstawowy kurs szybowcowy (zwykle w szkoleniu odbywającym się za wyciągarką jest to około 40 – 50 lotów z instruktorem i 10 samodzielnych) trwa około dwóch tygodni- oczywiście zakładając, że całe dwa tygodnie poświęcimy wyłącznie lotnictwu! Późniejsze etapy szkolenia (przeszkolenie na kolejny rodzaj startu (zwykle jest to „za samolotem”), ćwiczenia w doskonaleniu lądowania oraz pierwsze dłuższe loty- loty termiczne i żaglowe. Następnie każdy indywidualnie wybiera własną ścieżkę kariery szybowcowej- na początku jest dość podobna u wszystkich: pierwsze samodzielne przeloty, pierwsze starty w zawodach…
